Balanceren

‘How much would it cost when I bring my daughter here twice a week?’ Ik kan mij de verbazing op het gezicht van het hoofd van de Deense børnehave nog levendig voorstellen, ook al is het inmiddels al 6 jaar geleden. We woonden in die periode al een paar maanden in Denemarken en ik zou beginnen met een taalcursus van twee dagen per week. Tijd dus voor onze eenjarige dochter om haar opwachting te maken op de Deense kinderopvang. De man had mij zojuist, in zijn beste Engels, een rondleiding gegeven in zijn instituut voor kinderopvang. Het was een grote opvang, bekostigd door de gemeente. Hij had mij net trots verteld dat ze momenteel ongeveer 100 kinderen hadden, verdeeld over 6 groepen. Mijn vraag bracht hem zichtbaar in verwarring. Stamelend zei hij: ‘Well, you can bring your child 2 days, but you still pay the same amount. And we believe it is good for children to have a fast routine.’

Kinderopvang. Voor ouders een onderwerp dat gepaard gaat met gemengde gevoelens. Heerlijk om de handen vrij te hebben, maar aan de andere kant ook het schuldgevoel van het niet, of te weinig, zijn bij je jonge kinderen. Het zou mooi zijn dat een dag twee keer zoveel uren had zodat er tijd was voor kinderen én werk, maar helaas is dat niet zo. Iedere maatschappij heeft haar eigen oplossing voor de balans tussen werk en gezin, passend bij de heersende waarden. Momenteel wordt er in Nederland veel gekeken naar de Deense oplossing. Buiten slapen en natuurspeelplaatsen zijn hip en er wordt veel geadverteerd met ‘het Deense model’. Deze zomer luisterde ik de podcast ‘Opgejaagd’ van Jennifer Pettersson voor VPRO-radio waarin zij misstanden in de Nederlandse opvang aan de kaak stelt (duur, weinig personeel, hoge werkdruk…) en vol lof spreekt over de Scandinavische opvang. Ook veel Nederlandse vrienden vragen ons geïnteresseerd naar de legendarische Scandinavische manier. Ze schrikken als we vertellen dat de kinderen dagelijks gaan. Dit past niet in het Nederlandse gedachtegoed dat ervan uitgaat dat een kind voor zijn vierde jaar zoveel mogelijk bij de ouders of familie zou moeten zijn. Het past echter wel in de maatschappij hier, waar juist weer veel waarde wordt gehecht aan regelmaat en waar praktisch alle ouders fulltime werken. De kinderen worden relatief vroeg opgehaald en aan het einde van de middag is er familietijd.

Even wat feiten. Vanwege het lange zwangerschaps- en ouderschapsverlof (barsel) beginnen de kinderen als ze ongeveer 1 jaar oud zijn op de opvang. De opvang is vijf dagen per week open van 7.00 uur tot 17.00 uur. De meeste kinderen zijn er ongeveer 7,5 uur per dag. In de vuggestue-groepen zitten de jongste kinderen van ongeveer 1 tot 3 jaar oud. De groepen hebben rond de 12 kinderen en 3 tot 4 begeleiders en de kinderen slapen buiten in de beroemde grote kinderwagens. Kinderen in de leeftijd van 3 tot 5,5 jaar zitten in de børnehave-groep en deze groep heeft tot ongeveer 22 kinderen. Ongeveer de helft van de begeleiders op een børnehaveheeft een pedagogische opleiding gevolgd, die gelijk staat aan een hbo-opleiding in Nederland. Ze hebben een voltijd aanstelling en dit zorgt voor veel continuïteit. Er is veel aandacht voor vrij spelen, de sociale ontwikkeling en de kinderen spelen zo veel mogelijk buiten in skipakken die ze flyvedragtennoemen. Een vriendin, die is terugverhuisd naar Nederland, vertelde mij over de eerste schooldag van haar toen 4-jarige zoon. Zij was op de Nederlandse school gekomen met een grote tas met alle mogelijke buitenkleding. Haar zoon had van het haakje in de garderobe naar de tas gekeken en vervolgens gevraagd aan zijn moeder: ‘Mam, moet dat allemaal aan dat haakje?’.

Als psycholoog weet ik dat 5 dagen kinderopvang niet slecht hoeft te zijn. Er is veel onderzoek gedaan naar de invloed van veel uren opvang op de ontwikkeling van kinderen. Hieruit blijkt dat niet het aantal uren, maar vooral de kwaliteit van de kinderopvang van belang is voor een goede sociaal-emotionele ontwikkeling (Louis Tavecchio, bijzonder hoogleraar kinderopvang UvA). Het is daarnaast voor een gezonde ontwikkeling van belang dat kinderen een goede, warme, thuissituatie hebben als basis. Over de kwaliteit van opvang zijn wij tevreden. Het is een meerwaarde dat er zoveel hbo-geschoolde mensen werken op het instituut. Zij stimuleren de jonge kinderen met liefde, maar ook met kennis, in hun ontwikkeling.  Wij hebben daarom in de loop der jaren onze eigen balans gevonden. Af en toe knaagt bij mij het Nederlandse schuldgevoel nog weleens, maar we brengen onze kinderen 5 dagen per week en ze hebben het erg fijn. Daarnaast gaan ze een paar uurtjes per week naar de Nederlandse school. Dit om de Nederlandse taal en cultuur op te snuiven en al eerder dan in het Deense systeem te beginnen met leren lezen en schrijven.

Deze week is onze jongste dochter begonnen aan de wenfase, die indkøringheet, op een vuggestue-groep. Inmiddels zijn we goede bekenden op het instituut. Ik breng haar dagelijks een paar uurtjes, zodat ze rustig kan kennismaken. Ondertussen kan ik zonder een baby (die overal in kruipt en de kastjes leeghaalt) mijn werk weer oppakken en deze blog typen. Ik neem nog een slok van mijn kop koffie, geniet van de rust en denk eraan dat ik er wel weer zin in heb om aan de slag te gaan. Ik heb een leuke samenwerking met een collega-psycholoog uit Nederland en de mogelijkheden voor internetbehandeling via mijn praktijk zijn uitgebreid. Daarnaast ben ik benieuwd hoe het is met een aantal cliënten die ik al een tijd begeleid. Plotseling word ik gebeld. Yes, mijn dochter is wakker geworden uit haar slaapje. Ik ga snel op weg om haar op te halen, met een glimlach op mijn gezicht.